UNCTAD, COVID-19 kriziyle beraber “kaybedilen on yıl” konusunda uyardı

0

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) Eylül ayında “Küresel Pandemiden Herkes için Refaha: Bir On Yılın Kaybından Kaçınmak” başlıklı bir rapor yayınladı. Rapor, dünyanın ya uzun süreli bir durgunluk, ya çift dipli bir durgunluk yahut potansiyel çıktıda kalıcı kayıp yaşayabileceğini öne sürüyor. Küresel krizin bir sonraki aşaması turizmin çöküşü olabilir. Bunun yanısıra rapor, dünyanın büyük bir olasılıkla “kayıp bir on yıl” yaşayabileceği hakkında uyarıyor.

Gerçekler:

Rapor’a göre, “Sanayi üstündeki etkiler hizmetlerdekinden daha az yoğun, lakin kilitlenmeler hala birçok sektörde, özellikle dayanıklı tüketim mallarında üretimi sert bir biçimde etkilemekte.  Krize yanıt olarak tüketiciler ve yatırımcılar temel olmayan ürünlere olan isteklerini kestikçe stoklarda keskin artışlar yaşanıyor. Diğer yandan şart olmayan mal ve hizmetlerin aksine, önemli faaliyetler yahut sektörler Covid-19 şoku sırasında hemen hemen tam kapasite ile çalıştı.”

Dünya’da arz, dört nedenle dolayı negatife döndü. İlki çok lüzumlu olmayan mal ve hizmetlere olan talebin düşmesi. İkincisi, özel yatırımlarda müteakip düşüş. Üçüncüsü, finansal piyasalardaki kayıplar. Dördüncüsü de, “bankaların, merkez bankaları tarafından baz faiz oranının düşürülmesinden sonra bile, sermaye piyasalarında daha yüksek temerrüt oranları ve daha yüksek risk primleri beklentisiyle borç verme herkes tarafından bilinenlarını ve faiz oranı marjlarını yükselttikçe finansal kısıtlamalardaki artış”.

Mayıs 2020’de, düşük ve düşük orta gelirli ülkeler şu anda dolaşımda olan 204 milyar SDR’ın yalnızca %5,5’ine sahipti. Üst orta gelirli ülkeler dâhil edilirse bu rakam %24’e artıyor. Yeni çıkarılan SDR’lar her ülkenin IMF’deki kota payına göre ülkelere tahsis edilmekte.  Düşük ve düşük-orta gelirli gelişmekte olan ülkeler SDR’ların birincil kullanıcıları.  Bu nedenle, Mayıs 2020’ye kadar düşük ve düşük-orta gelirli ülkeler kotalarının %58’ini ve %52’sini kullandılar.  Bu rakam üst-orta gelirli ülkeler için %18 ve yüksek gelirli ülkeler için %4.

2020’de:

  • İlk birkaç ayda, küresel borç / GSYİH oranı en az 10 puan artarak GSYİH’nın %331’ine yükseldi.
  • Aynı zamanda, şirket hisselerinin çoğunluğuna sahip olan milyarder hissedarların kişisel serveti, yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’nde 500 milyar doları aştı.
  • Küresel ekonomi, dünya üretimindeki tahmini 6 trilyon dolarlık değer kaybıyla %4 -6.8 daralacak.
  • Dış ticaret %20 küçülecek.
  • Doğrudan yatırımlar %40 azalacak.
  • Dünya üretim seviyesinin %4,3 küçüleceği tahmin ediliyor.
  • Tüm emtia fiyat aralıklarının %21,5 oranında düşeceği tahmin ediliyor.
  • Akaryakıt dışı emtia fiyat aralıklarının %2,3 düşeceği tahmin ediliyor.
  • Gıda fiyat aralıklarının %4,9 düşeceği tahmin ediliyor.
  • Tarımsal hammadde fiyat aralıklarının %6,8 düşeceği tahmin ediliyor.
  • Mineral, cevher ve metal fiyat aralıklarının %8,2 düşeceği tahmin ediliyor.
  • Akaryakıt ürünleri fiyat aralıkları rekor %36,9 azaldı.

2021’de:

  • Küresel ekonomi %4 büyüyebilir.
  • Covid-19 durgunluğu büyük bir olasılıkla 2021’in sonunda küresel gelirde 12 trilyon dolarlık bir kayıp oluşturacak.
  • Dünya çıktı seviyesinin %4,1 oranında artması bekleniyor.

Gelişmiş ülkeler için:

  • 2020’de, bazı yüksek gelirli devletlerin ekonomileri çift haneli daralma yaşadı.
  • G20 ülkeleri, şaşırtıcı derecede yüksek 13 trilyon dolar olduğu tahmin edilen geçici yardım paketlerini üretti.
  • Gelişmiş ülke ekonomileri %5,8 küçülecek.
  • 2021’de gelişmiş ülke ekonomileri %3,1 büyüyecek.

Gelişmekte olan ülkeler:

  • Ekim 2020 ile Mart 2022 arasında, gelişmekte olan devletlerin finansman ihtiyaçlarında 2 trilyon ila 3 trilyon dolarlık bir açık yaşaması muhtemel. Bunun nedeni olarak, azalan vergi gelirleri, ihracat gelirlerindeki düşüş, bekleyen borç ödemeleri ve yükselen sağlık harcamaları.
  • 2020 ve 2021’de, gelişmekte olan ülkeler, yüksek-orta gelirli ülkeler için 2 trilyon ile 2,3 trilyon dolar arasında ve alt-orta gelirli ülkeler için 600 milyar ile 1 trilyon dolar arasında değişen kamu dış borçları için önemli geri ödeme programlarıyla karşı karşıya.
  • Gelişmekte olan ülke ekonomileri 2020’de %2,1 küçülecek; 2021’de %5,7 büyüyecek.
  • Afrika ekonomisi 2020’de %-3 ve 2021’de %3,5 büyüyecek.
  • Latin Amerika ve Karayipler ekonomisi 2020’de %-7,6 ve 2021’de % 3 büyüyecek.
  • Asya ekonomisi 2020’de %-0,9 ve 2021’de %6,3 büyüyecek.

Senaryolar

  • Kemer sıkma politikasına başvurulması durumunda 2030 yılına kadar sayılar yıllık olarak aşağıdaki gibi olacak: Küresel GSYİH büyümesi %1 azalacak, işsizlik %2 artacak ve işgücü gelir payları %3 düşecek, böylece yaratılan gelirin 40 trilyon dolarlık bir kısmı işçilerden sermaye sınıfına aktarılacak.
  • Sürdürülebilir toparlanma için öneriler
  • İstihdamı yalnızca yaratılan iş sayısı yönünden değil, zaten düşük ücretli işler için ücret artışı yönünden da değerlendirmek çok önemli.
  • Bu nedenle gelişmiş ekonomiler tam istihdamı taahhüt ederken, gelişmekte olan ekonomiler kayıt dışı istihdamı azaltmaya yönelmeli.
  • Vergi tabanının genişletilmesi hedeflenmeli ki bu daha sonra vergi gelirlerinin artmasına yol açacaktır.
  • Özel sektör harcama güvenini yeniden kazanana kadar parasal ve mali düzeylerde genişletici makroekonomik politikaları benimsenmeli.
  • Özellikle çevre koruma, kentsel gelişim, yeni ve yenilenebilir enerji ve kainatsel kamu hizmetleri sektörlerinde kamu yatırımları yaratmak lüzumlu.
  • Merkez bankaları, firmalar ve bireyler arasında borçlanma ve harcamaları canlandırmak için reel faiz oranını negatif olmalı.
  • Fosil yakıtlara ve endüstriyel tarıma verilen sübvansiyonlar yeniden gözden geçirilmeli.
  • Kısa vadede ödemeler dengesi baskılarını hafifletmek için 1-3 trilyon dolar arasında büyük bir SDR tahsisi “en uygun ve en az külfetli seçenektir”.
  • Kurumlar vergisinden kaçınma ve kaçırma ve diğer yasadışı mali akış biçimleriyle mücadele önemli.

Leave A Reply

Your email address will not be published.