Rahim Ak: Bireysel Emeklilik nasıl kazandırır?

0

Kişisel Emeklilik Sistemi’nde yılda 6 kez fon değiştirme hakkı var. Lakin vatandaşlar bunu bilmediği için kullanamıyordu. Bu sebeple o dönem en çok getiren fonlardan yararlanamıyordu. Geçen yıllarda katılımcıların yalnızca yüzde 2’si değişiklik hakkını kullanırken bu oran geçen yıl yüzde 8 bu yıl ise yüzde 12’ye çıktı. Misal verilecek olursa son 1 yılda getirisi yüzde 70 olan altın fonlarına 10.6, yüzde 39 getiri sağlayan kamu dış borçlanma fonlarına 1.4, yüzde 29 yükselen hisse fonlarına 187 milyon liralık kayma oldu. Getirisi az olan kamu iç borçlanma, herkes tarafından bilinen ve likit fonlardan 4.2 milyar liralık çıkış yaşandı. Vatandaş fon değiştirerek kazanmış oldu.

Kişisel Emeklilik Sistemi’nde (BES) uzun süre yatırımcıların yılda 6 kez olan fon değişiklik haklarını kullanmadıkları kaynaklı şikayetler yoğundu. uzman kişiler yatırımcıların fon değiştirme hakkını bilmediğini ve böylece yıl içinde daha iyi getiri sağlayan fon çeşitlerini lehlerine kullanmadıklarını ifade ediyordu. Sayılar da bunu doğruluyordu. Uzun yıllar yatırımcıların yalnızca yüzde 2’si fon değişimine gittiler. Bu gerçeğe rağmen yapılan araştırmalar da yılda 2 kez fon değiştirenlerin diğerlerine göre yüzde 10 ile 20 arasında daha iyi getiri sağladığını gösteriyordu. Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) verilerine göre birikimini BES’te değerlendiren vatandaşın zararına olan durum yavaş yavaş değişiyor. EGM’nin 30.06.2020 tarihli verilerine göre en az bir kez fon dağılım değişikliği hakkını kullananların oranı sistemin kuruluşundan bu yana yüzde 2 seviyesinden yüzde 17,5 seviyesine kadar çıktı. Daha da enteresan ve vatandaşların lehine olan bir gerçek de yıllık değişiklik hakları kullanım oranlarında ortaya çıkmakta. 2019 yılının ilk sekiz ayında en az bir kez fon dağılım değişikliği tercih edilen sözleşmelerin tüm sözleşmelere oranı yüzde 7,9’a kadar çıkmışken oran bu yıl yani 2020 yılının ilk sekiz ayında yüzde 12’ye kadar tırmandı. Yani hemen hemen iki kat arttı.

MOBİL CİHAZ VE ROBOTLAR KOLAYLAŞTIRDI

Hem vatandaşın bilgisinin artması hem de mobil cihazlardan kolaylıkla bu değişimin yapılabiliyor olması yatırımcıların daha iyi getiri elde etmesini sağlayan ana etmen olurken emeklilik şirketlerinin yapay zeka içeren robotik sistemleri kullanıcılarına tanıtması ile yatırımcıların robotlara değişim hakkı tanıması da BES’te getiriyi artıran bu değişimlerin gerçekleşmesini sağladı. Emeklilik şirketlerinden aldığımız verilere göre robotlar genel olarak trendleri takip ederek baz aldıkları yatırım enstrümanlarından 2-3 puan daha iyi getiri sağlamayı başarabiliyorlar.

SAYILAR DEĞİŞTİRENİN KAZANDIĞINI DOĞRULUYOR

Şimdi bakalım sayılar bu durumu nasıl doğruluyor. Kişisel Emeklilik fonları son 1 yılda ortalama yüzde 28,4 getiri sağladı. Tabii ki tüm fonlardan aynı getiri elde edilemedi. Piyasanın durumuna göre altın gibi bazıları çok daha büyük kâr sağlarken bazıları geride kaldı. Sayılar BES yatırımcılarının mobilitesinin giderek yükseldiğini yani kazanan fonlara doğru kayarak kârlarını artırdığını ortaya koyuyor. Misal verilecek olursa son 1 yılda getirisi yüzde 70 olan altın fonlarına 10.6, yüzde 39 getiri sağlayan kamu dış borçlanma fonlarına 1.4, yüzde 29 yükselen hisse fonlarına 187 milyon liralık kayma oldu. Getirisi az olan kamu iç borçlanma, herkes tarafından bilinen ve likit fonlardan 4.2 milyar liralık çıkış yaşandı. EGM’nin bu sayılarından BES yatırımcılarının bir bölümünün geçen senelerin aksine fon değiştirerek getirisi yüksek fonlara geçtiğini gösteriyor. Getirisi 1 yıl süresince lakin yüzde 9.9 olabilen likit fonlardan 1.8 ve yine yüzde 10.4’te kalan iç borçlanma fonlarından da 1.8 milyar lira çıktı. Yüzde 14.2’de kalan herkes tarafından bilinen fonlardan da kaçış yaşandı. Bunların yerine yüksek getirili altın, Eurobond, hisse ve esnek fonlar tercih edildi.

15 MİLYAR LİRA ÇOK KAZANDIRAN FONLARA GİTTİ

13.11.2020Büyüklük (TL)Pay (%)Getiri (%)GİRİŞ/ÇIKIŞ (TL)
Emeklilik Fonları154.683.255.37428,411.129.921.458,7
Değişken31.743.406.16620,518,5271.207.538
Kamu Dış Borçlanma20.638.248.72413,339,71.349.773.837,9
Kamu İç Borçlanma (TL)11.951.306.8397,710,4-1.882.380.971,6
Katkı21.164.770.21013,713,82.438.738.364,7
Likit10.856.886.2687,09,9-1.768.051.069,6
Altın36.802.628.28023,870,310.663.078.491,1
Herkes tarafından bilinen9.161.765.8755,914,2-626.684.254,6
Hisse6.428.067.1384,228,8187.116.415,3
Dengeli (Esnek & Karma)3.858.065.8552,545,53.236.462,6
Öst1.277.730.5930,810,3447.914.216,6
Endeks776.756.5740,548,249.055.907,1
Fon Sepeti23.622.8510,025,4-3.083.478,5
Kaynak: Rasyonet

Rahim Ak

Yazının Kaynağına Buradan Varabilirsiniz

Leave A Reply

Your email address will not be published.