Bir gecede 2 milyon işsiz

0

İkinci karantina dönemine ağır bir yara ile giriş yapan işletmeler ve milyonlarca çalışan, hem açlık hem de iflas riski ile karşı karşıya. Sektör temsilcileri yeni kapanma döneminde ayakta kalabilmek için Avrupa’dakine benzer biçimde yeni bir paket bekliyor.

Türkiye coronavirüs salgında hızla ikinci dalganın tesiri altına girerken, evvelki akşam açıklanan yeni önlemlerle beraber, 2 milyon çalışan açlık mı sağlık mı ikilemine düşürüldü. Pandemi önlemleri içerisinde herhangi bir sektörel destek olmadan alınan kısıtlama kararları ile kafe, restoran ve yeme içme mekanları yalnızca paket servise açık hale getirilecek. Benzer bir kapanma kararını geçen haftalarda alan AB üyesi ülkeler bu paralelde işletmelerine milyarlarca Euro’luk destek paketi de açıklamıştı. Türkiye’de ortalama sayısı 400 bin olan yeme içme sektöründeki esnaf ve  işletmeler ise zincirleme iflas tehlikesi ile karşı karşıya.

10 ÇALIŞANDAN 1’İ

2019’u 110 milyar TL’lik ciro ile kapatan sektör, 2020’de yüzde 70 küçülürken, bazı işletmelerin ikinci kapanma kararı ile çalışanlarını ücretsiz izne yollamaya başladığına dikkat çekiliyor. İlk dalgada 75 gün kapanan sektörde ikinci dalgadaki kapanma zamanıne dair genelgede herhangi bir bilgi yer almıyor. Kararın ortalama 2 milyon çalışan ile Türkiye’nin toplam çalışan nüfusunun yüzde 10’ununu etkilemesi bekleniyor. Beyoğlu esnafı gelinen noktayı “Sabah, vergi yapılandırması, akşam işyerlerimizin kapatıldığı haberi veriliyor. İyi, güzel, yapılandırdınız. Ama dükkanı kapattınız! Nasıl ödeyeceğiz?”  yorumu ile sosyal paylaşım sitesi aracından özetlerken, nakit desteği olmadan bu dalganın atlatamayacağı belirtiliyor.

YENİ DESTEK ŞART

Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu Başkanı Bendevi Palandöken, ortalama 400 bin işletme ve esnafın bu karardan ters etkileneceğine dikkat çekerken, “Bu kişilera en azından bir ücret verilmesi lazım. Bu işletmelerin ayakta kalmasını finanse edecek yeni bir destek paketi şart” açıklamasını yaptı. Bu noktada özellikle kira desteğinin oldukça önem taşıdığına işaret eden Palandöken, tamamen doğalgaz, elektrik gibi faturaların da esnafı zor durumda bıraktığını ve bu ödemelerde desteğe ihtiyaç durulduğunu aktardı.

KEFEN PARASI BİLE BİTTİ

Tüm Restoranlar ve Turizmciler Derneği Başkanı Ramazan Bingöl sektörün ikinci karantinaya sıfırı tüketerek girmek zorunda kaldığını vurguladı. Bingöl, “Birinci dalgada, herkesin elinde bir azık vardı; kefen parası diye tabir edebileceğimiz. Devlet destekleri vardı, KGF kredileri ve kısa çalışma ödenekleri büyük fayda yarattı. Lakin ikinci dalga çok daha sıkıntılı, herkes elindeki parayı bitirdi” diye konuştu. Bingöl, birçok işletmenin paket servis olanağı olmadığını, sektörün paket serviste yüzde 30’luk bir kapasitesi olduğunu ve 2020’deki kaybın yüzde 70’lere ulaşacağına işaret ederek, başta kira desteği olmak üzere sigorta prim ödemelerinin ötelenmesi gibi araçlara ihtiyaç duyulduğunu aktardı.

AVRUPA’DA İŞLETMELERE CİRO BAZLI DESTEK

Avrupa ülkeleri karantina ilan ederken kapanan işletmeleri için eşzamanlı destek paketi açıklıyor. Almanya’da başta restoranlar olmak üzere ikinci dalgada kapalı kalması öngörülen işletmelere destek için 10 milyar Euro’ya varan mali kaynak ayrıldı. Yardımda 2019 ciroları baz alınacak. Fransa’da ise 1 ay sürecek olan tam karantina için 15 milyar Euro’luk bir mali destek ayırdıldı. İngiltere’deki yeni destekten de aralarında restoranlar, barlar ve gece kulüplerinin de yer aldığı yüz binlerce işletme yararlanabilecek.

İŞYERİ KAPANAN KAHVECİ ESNAFI KÖŞEYE SIKIŞTI

Coronavirüs ile mücadele içerisinde alınan yeni önlemler çerçevesinde kapanmalarına karar verilen kahvehane, kıraathane, kır bahçesi, internet kafe, elektronik oyun salonu, bilardo salonu, lokal, çay bahçesi işletme ve çalışanları “Bizim halimiz ne olacak?” diye sordu. Aydın Kahveciler Esnaf Odası Başkanı Uğur Ambarlı, hiç zaman kaybedilmeden iş yerleri kapanan esnaflar ile yanlarında çalıştırdıkları personellere acil destek yapılmasını istedi. Pandeminin başladığı zamanda işyerlerinin bir buçuk ay kapandığını, ayakta kalmak için bir kullanıcılarının o zamanda kredi aldığını hatırlatan Ambarlı, “Alınan 25 bin TL’lik kredilerin geri ödeme zamanı geldi. Şimdi o kredileri ödeme şansımız yok” diyerek kredilerin bir yıl faizsiz ertelenmesini önerdi.

VERGİ VE KREDİ ÖDEMELERİ NASIL YAPILACAK?

Borç vadelerinin geldiğini söyleyen Eskişehir Lokantacılar Oda Başkanı Bahar Bilen, “Vergiler şu anda tahakkuk etti. Daha evvelden kullandığımız 25 binlik destek kredilerinin de ödemeleri tahakkuk etti. Onlar da devam etmekte. İşverenlerimiz çok zor durumda. Stopaj gibi vergilerimizin ötelenmesini istiyoruz” dedi. Bursalı lokanta işletmecisi Hasip Kıran ise tam toparlanmaya başladıkları zamanda yeniden kapatıldıklarını vurgulayarak, “Lokantalar, kafeler, kıraathaneler, kapanacak. AVM, çarşı, pazar açık olacak. Sanki günah keçisi bizmişiz gibi” ifadesini kullandı.

MARKETLERE TALEP ARTACAK

Genelge ile marketlerin çalışma saatlerine de bir miktar kısıtlama gelirken, talepte yaşanacak artışın bu alanda herhangi bir sıkıntı yaratmaması bekleniyor. Türkiye Perakendeciler Federasyonu Başkanı Ömer Düzgün, salgın önlemlerinin kendi alanlarında büyük bir tersluk yaratmasını beklemediklerini dile getirerek, Türkiye genelinde Covid-19 nedeniyle getirilen yeni kısıtlamaların perakende sektöründe tedarik kısmını etkilemeyeceğini sözlerine ekledi “Restoranların kapanması marketlerdeki gıda talebini artıracaktır” diyen Düzgün, olası talebin bir evvelki kısıtlamalarda olduğu kadar fazla olmayacağını sözlerine ekledi.

Sayime BAŞÇI, Latif SANSÜR

Kaynak: sozcu.com.tr

Leave A Reply

Your email address will not be published.