Ekonomi

Berat Albayrak’ın istifasıyla döviz rezervleri neden gündeme geldi?

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın istifasının sonrasında Türk Lirası, yüzde 6’ya yakın değer kazanırken, piyasa oyuncuları ve analistler, döviz rezervlerinde görülen erimenin bundan sonraki zamanda evvellikle ele alınması gereken konular içinde olduğunu söylüyor.

Analistler ve stratejistler, ekonomi kontrolündeki değişikliklerin sonrasında yapısal reformların yeniden gündeme gelmesi ve rezervler hakkında politika değişikliğine gidilmesi gerektiğini belirtiyor.

Albayrak’ın yanı sıra hafta sonunda yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Merkez Bankası Başkanı Murat Uysal’ın yerine eski Maliye Bakanı Naci Ağbal atandı.

Bloomberg haber ajansı, Albayrak’ın istifasının arkasında döviz rezervlerindeki düşüşün etkili olduğuna dair bazı iddialar dolaştığını açıkladı.

Financial Times gazetesi de, Albayrak yönetimi altında Türk Lirası’nın gördüğü sert değer kaybını engellemek için piyasaya yüklü miktarlarda dolar satışı yapıldığını ve bunun neticesinde da döviz rezervlerinde ciddi bir erime görüldüğünü sözlerine ekledi

Türkiye’nin sahip olduğu rezervlerin durumu bir süredir piyasalarda kaygı yaratan unsurlar arasında bulunuyordu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) son açıkladığı verilere göre, 30 Ekim’de sona eren hafta net ülkeler arası rezerv miktarı 18,93 milyar dolara geriledi.

Lakin ekonomistler ve piyasa uzman kişilerı, swap işlemleri çıkartıldığında net rezervlerin ekside olduğunu ifade ediyor.

DÖVİZ REZERVİ NEDEN MÜHİM?

Türkiye’de altın ve döviz rezervlerini saklamak ve yönetmekle yükümlü olan kurum Merkez Bankası.

TCMB’nin internet sitesinde döviz rezervlerinin seviyesi, özellikle de gelişmekte olan ülke ekonomilerinde “karşılaşılabilecek iç ve dış şokların yarattığı terslukların giderilmesi, dış borç servisinin düzenli olarak gerçekleştirilmesi ve ülkeler arası finans çevreleri ile piyasalarda, ülkeye duyulan güvenin artması” yönünden oldukça önem taşıdığı belirtiliyor.

Net rezerv ise kısaca Merkez Bankası’nın döviz yükümlülükleri ve kendisinde emaneten duran dövizler çıkartıldığında elinde kalan, kullanabileceği miktar anlamına geliyor.

NET DÖVİZ REZERVİNDE SON DURUM NE?

Analistler, Türkiye’nin net döviz rezervinin eksiye düştüğünü hesaplıyor.

Ekonomist Mahfi Eğilmez, ekim sonunda kendi blogunda paylaştığı bir tabloda, swaplar hariç net döviz rezervinin eylül ayında 39,6 milyar dolar ekside olduğunu sözlerine ekledi

Eğilmez’in TCMB verilerine dayanarak hazırladığı tabloda, net rezervler Eylül 2019’da 20,6 milyar dolar artıda görünüyor.

Londra merkezli BlueBay varlık yönetimi firması gelişen piyasalar stratejisti Tim Ash ise net rezervleri tam anlamıyla hesaplamanın zor olduğunu lakin şu an saygınlığıyla Türkiye’nin net rezervlerinin ortalama 50 milyar dolar eksiye düşmüş olabileceğini sözlerine ekledi

Ash, hiçbir merkez bankasının piyasa tarafından borç ödeyebilme gücünün ve kredi verilebilirliğinin sorgulanmasını istemeyeceğini, bunun da bir risk unsuru olarak o ülkenin para birimi ve varlıklarını ters etkileyebileceğini sözlerine ekledi

BBC Türkçe’ye konuşan Ash, “(Yeni yönetimin), elinde olmayan rezervleri kur seviyesini korumak için harcamayı bırakması ve yüksek enflasyon risklerinin karşısında elinde lira olanların kâr elde etmesini sağlamak için politika faizlerini artırması gerekiyor” dedi.

DÖVİZ REZERVİNDEKİ BU DÜŞÜŞÜN NEDENİ NE?

Piyasa uzman kişilerı, bu düşüşün nedeninin Türkiye’nin liradaki değer kaybını engellemek için rezervlerdeki dövizleri satmasına bağlıyor.

Dövizi düşürmek için rezervlerin kullanıldığı iddialarıyla Türkiye’deki yetkili makamlardan herhangi bir açıklama yapılmış değil.

Lakin Albayrak, Mayıs ayında yatırımcılarla yaptığı telekonferansta Türkiye’nin yeterli miktarda döviz rezervine sahip olduğunu söylemişti.

Ülkeler arası yatırım bankası Goldman Sachs, liradaki düşüşü durdurmak için yalnızca Ağustos ayında 16 milyar dolarlık döviz satışı yapıldığının tahmin edildiğini sözlerine ekledi

Reuters haber ajansı da, işlemcilerin hesaplamalarına göre, yalnızca yılın ilk dört aylık bölümünde rezervler kullanılarak 32 milyar dolarlık döviz satışı gerçekleştirildiğini, yılın bu dönemine kadar toplam satış miktarının da 100 milyar dolara eriştiğini açıkladı.

Analistler, rezervlerden döviz satışının 2019’dan bu yana devam ettiğini lakin bunun liradaki değer kaybını durdurmaya yetmediğini söylüyor.

BU DURUM NEDEN KAYGI YARATIYOR?

Döviz rezervleri, bir ülkenin bir yandan dış borç ödemesinde elini rahatlatırken, diğer yandan da gerekmesi halinde elinin altında harcayabileceği bir kaynak olması yönünden önem taşıyor.

Ekonomistler, piyasada genel kural olarak net rezervlerin üç aylık ithalatı karşılayacak miktarda olmasının beklendiğini belirtiyor.

Son günlerde, Türkiye’nin döviz rezervlerinin gelinen mevcut durumda bu miktarın altına düştüğü öne sürülüyor.

Societe Generale’den Gelişmekte Olan Piyasalar Stratejisti Phoenix Kalen, Türkiye’nin döviz rezervlerinin, son üç ayda yapması beklenen toplam ithalatının altında olduğunu vurgulayarak, “Türkiye’nin döviz rezervleri ithalatını karşılamaya yeterli düzeyde değil” dedi.

Türkiye’de kamu ve özel sektörün yılsonuna kadar 13,3 milyar dolarlık borç geri ödemesi yapması gerekiyor. Bunun 3,7 milyar dolarlık kısmının da Kasım ayı içerisinde yapılması öngörülüyor.

Ekonominin yavaşlaması durumunda TCMB’nin elindeki rezervleri borç ödemesinde tampon olarak kullanmasının gerekebileceği vurgulanıyor.

BBC Türkçe


Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu